Waarom we terugschrikken, verharden of verdwijnen (én hoe je terugkeert naar de middenpositie)
Er is een beweging die we allemaal kennen, maar zelden goed begrijpen: soms ben je in verbinding – en soms ben je ineens weg.
In verbinding ben je aanwezig, gegrond, voelend en open. Uit verbinding schiet je in een reflex, reageer je vanuit oude pijn en ben je niet meer in het huidige moment.
Deze blog gaat over precies die beweging: waarom we uit verbinding gaan, wat er dan gebeurt in je lijf én hoe je de weg terug vindt.
■ Wat er gebeurt als je uit verbinding gaat
Als iets je raakt – een opmerking, een blik, een misverstand – activeert je zenuwstelsel razendsnel een beschermingsreflex.
Je lichaam vernauwt en je reageert niet meer op het huidige moment, maar op iets ouds dat in jou wordt aangeraakt.
Dat is uit verbinding: niet meer in contact met jezelf, maar met een oud script.
■ De vier reflexen – de windrichtingen
Iedereen heeft een voorkeursreflex. Deze vier herken je misschien meteen:
- West – aanval en verwijten. Je schiet in irritatie, boosheid of strijd. Je voelt je bedreigd en gaat terugduwen.
- Oost – schaamte of zwaarte. Je klapt in elkaar, zakt weg of maakt jezelf fout.
- Noord – rationaliseren en overtuigen. Je gaat in de bovenpositie: uitleggen, analyseren, corrigeren, argumenteren.
- Zuid – wegzakken of opgeven. Je haakt af, trekt je terug of voelt: laat maar.
Alle vier waren ooit nodig. Nu helpen ze vaak niet.
■ Hoe het voelt als je wél in verbinding bent
In verbinding ben je open, gegrond, aanwezig en responsief. Je reageert vanuit het nu, niet vanuit een oud verhaal.
Dit is wat ik de middenpositie noem – de plek waar helder voelen en helder denken samenwerken.
Hier ontstaat contact, inzicht en volwassenheid.
■ Een voorbeeld uit mijn werk
Een cliënt vertelde gejaagd over een conflict op zijn werk: veel woorden, veel uitleg – typisch IQ als bescherming.
Ik vroeg: “Welke lichamelijke sensaties voel je nu in je lijf?”
Hij voelde spanning in zijn buik.
Daarna vroeg ik: “Als je daarbij blijft, welke emotie hoort hierbij?”
Eerst irritatie, daaronder verdriet.
Ik vroeg: “Ken je dit gevoel?”
Hij viel stil, voelde, en zei:
“Dit voelt alsof ik vroeger weer wordt terechtgewezen. Dan sluit ik me af.”
De reflex was Noord (bovenpositie). Het gevoel was oud. De bron lag in zijn geschiedenis.
Toen hij dat zag, ontspande zijn lijf. Zijn adem werd ruimer. Zijn houding zachter.
Hij kwam terug in de middenpositie: niet meer gestuurd door het verleden, maar aanwezig in nu.
■ Waarom dit zoveel uitmaakt
Uit verbinding:
- hoor je niet wat er werkelijk gezegd wordt
- reageer je vanuit oude pijn
- zie je maar een klein deel van het geheel
- maak je keuzes vanuit bescherming.
In verbinding:
- ontspant je systeem
- wordt je waarneming betrouwbaarder
- kun je ontvangen wat de ander bedoelt
- ontstaat er vanzelf helderheid en richting.
Daarom is de middenpositie zó belangrijk.
■ Hoe kom je terug in verbinding?
Drie stappen:
1. Stoppen
Herken dat je in een reflex zit. Zet geen stap verder.
2. Voelen
Je lichaam vertelt sneller de waarheid dan je hoofd. Waar zit spanning?
3. Herkennen
Welke reflex staat aan? West, Oost, Noord of Zuid?
En welk oud gevoel wordt geraakt?
Zodra je dit ziet, ontspant je systeem vanzelf.
■ Wil je dit leren – en oefenen in een veilige bedding?
In 1:1 sessies, intervisiegroepen en tijdens onze retraites in Noorwegen werken we precies met deze beweging: van reflex naar ruimte, van vernauwing naar aanwezigheid, van IQ naar EQ naar SQ.
Het is geen techniek, maar een manier van leven.